دو هزار سال پيش از واسكودوگاما « 28 » توانستند دماغهء اميدنيك را كشف كنند . هرودت دربارهء اين گردش به دور افريقاى فنيقيان چنين مىگويد : « و چون فصل پاييز رسيد به خشكى فرود آمدند و زمين را كشت كردند و منتظر فصل درو ماندند و پس‌ازآنكه محصول را درو كردند دوباره شراع كشيدند . چون دو سال براين بگذشت در سال سوم پس از گذشتن از ستونهاى هركول ( جبل الطارق ) به مصر رسيدند . چه حادثهء شگفت‌انگيزى ! » در نقاط سوق الجيشى اطراف مديترانه مانند قادس ، كارتاژ ، مارسى ، مالت ، سيسيل ، ساردنى ، كورس و حتى در نقطهء دورافتاده‌اى همچون انگلستان پادگانهاى نظامى براى خود ترتيب دادند . جزيره‌هاى قبرس و ملوس « 29 » و رودس را در ضمن همين دريانوردى تسخير كردند . دريانوردان فنيقى در ضمن آمدوشدهاى خود ، هنرها و علوم مصر و كرت و شرق نزديك را گرفتند و آنها را در يونان ، افريقا ، ايتاليا و اسپانيا پراكنده ساختند و شرق و غرب را با روابط بازرگانى و فرهنگى به يكديگر اتصال دادند . اينان در واقع نخستين مردمى هستند كه اروپا را از چنگال توحش بيرون كشيده‌اند . با اينكه اين قوم جهانگرد و تاجرپيشه عقايد و نظرات خرافى عجيبى داشتند به عقيدهء ويل دورانت : « فنيقيان شايستهء آنند كه در تالار ملتهاى متمدن طاقچه‌اى داشته باشند ، چه به احتمال قوى بازرگانان اين قوم الفباى مصرى را به ملتهاى قديم آموخته‌اند . . . روايات يونانى در اين مسأله اجماع دارد كه فنيقيان سبب داخل شدن الفبا به يونان بوده‌اند . . . بازرگانان فنيقى در سال 1100 ق . م . پاپيروس را از مصر وارد مىكردند و شك نيست كه اين گياه براى ملتى كه مىخواست صورت حساب نگاه دارد ، و آن را از جايى به‌جاى ديگر بفرستد ، بسيار سودمند و مورد توجه بوده است . يونانيان براى آنكه از چپ به راست مىنوشتند شكل پاره‌اى حروف را معكوس كردند ، ولى الفباى آنان اساسا همان الفباى فنيقيان بود كه به ايشان آموخته بودند و همان است كه يونانيان بعدها به مردم اروپا آموختند . اين رمزهاى عجيب بدون شك گرانبهاترين قسمت ميراثى است كه از تمدنهاى قديم به ما رسيده است . » « 30 » در پشت تپه‌هاى لبنان ، سوريه قرارگرفته است . شاهان دمشق مدتها در برابر آشوريان مقاومت كردند . مدارك نشان مىدهد كه در اين شهر ، صنعتگران و غلامان به خدمت اربابان خود مشغول بودند . جالب توجه است كه در آن روزگار بنايان اتحاديهء بزرگى تشكيل داده بودند « و كارگران نانواخانه‌ها در شهر مگنسيا « 31 » دست به اعتصاب زدند . » « 32 » مصر كشور باستانى مصر در شمال‌شرقى افريقا قرارگرفته و آبادترين مناطق آن قاره است كه ميان آبشار آسوان و درياى مديترانه واقع شده است . از روزگار قديم مصريان حيات خود را مديون رود پربركت نيل مىدانستند . هرودت مورخ يونانى مىگويد : مصر هديهء نيل است .

--> ( 28 ) . Vasco de Gama ( 29 ) . Melos ( 30 ) . تاريخ تمدن ( كتاب اول - بخش اول ) ، پيشين . ( 31 ) . Magnesia ( 32 ) . تاريخ تمدن ( كتاب اول - بخش اول ) ، پيشين ، ص 433 تا 440 ( به اختصار ) .